Ο τέως υπουργός 'Ακης Κλεάνθους αξιολογεί τις εξελίξεις στον τομέα της εκπαίδευσης

Η κυβέρνηση Χριστόφια αρκετά συχνά αναφέρεται σε επιτεύγματα της στον τομέα της Παιδείας. Επιτροπές για αναλυτικά προγράμματα, για αντιμετώπιση της παραβατικής συμπεριφοράς, για ενοποίηση της νομοθεσίας της Ανώτατης Εκπαίδευσης και πολλά άλλα. Δεν είναι ωστόσο, επίτευγμα η κάθε αλλαγή που γίνεται σε κάποιον τομέα. Ο τέως υπουργός Παιδείας Άκης Κλεάνθους σχολιάζει αρκετές από τις αλλαγές που έγιναν και ασκεί κριτική επί αυτών, ενώ ταυτόχρονα, προβαίνει και σε συγκεκριμένες εισηγήσεις. Μεταξύ άλλων, ο κ. Κλεάνθους εξηγεί γιατί κατά την άποψη του αυτή η Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση “δεν είναι εκείνη που οραματιστήκαμε”, γιατί θα πρέπει να λεχθεί mea culpa, γιατί δεν είναι διάλογος η ανάθεση θεμάτων σε ομάδες πανεπιστημιακών, αλλά και γιατί η θέση ότι η οικονομική κρίση επηρεάζει την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση δεν είναι υπεύθυνη. Όσο για το Στρατηγικό Σχεδιασμό για την Παιδεία που εκπόνησε όταν βρισκόταν στο υπουργείο σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς εταίρους, ο κ. Κλεάνθους δηλώνει ότι «έχει ενταφιαστεί μαζί με όλους τους προβληματισμούς και τις έγνοιες».

Πώς αξιολογείτε την κατάσταση στην Παιδεία τα τελευταία δύο χρόνια;

Κατ’ αρχήν, πρέπει να πω ότι δεν είναι αυτή η Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση, την οποία οραματιστήκαμε.

Έχοντας τις εμπειρίες της προηγούμενης κυβέρνησης σχετικά με την προσέγγιση των θεμάτων και μετά την έκθεση των πανεπιστημιακών για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση, υπήρξε καθολική παραδοχή ότι δεν μπορούμε να βλέπουμε αποσπασματικά τα θέματα της Παιδείας. Δεν μπορούμε αποσπασματικά να χτίζουμε πάνω σε έναν εκσυγχρονισμό, χωρίς να έχουμε μια ολική αντιμετώπιση όλων των προβλημάτων και αδυναμιών. Η καθολική παραδοχή για ολική και ταυτόχρονη αντιμετώπιση όλων των θεμάτων της εκπαίδευσης ήταν αυτό που μας ώθησε να προσδιορίσουμε μέσα από το Στρατηγικό Σχεδιασμό για την Παιδεία, όλο το φάσμα του εκσυγχρονισμού του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Ξεκινώντας από την αυτονόμηση της σχολικής μονάδας, την αποτελεσματική διαχείριση του εκπαιδευτικού προσωπικού, τη χαρτογράφηση του μαθητικού πληθυσμού, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τη διαφορετικότητα των μαθητών και στοχεύοντας στην εξατομικευμένη στήριξη τους και τέλος, τον προσδιορισμό των γνώσεων, δεξιοτήτων, ικανοτήτων και στάσεων που πρέπει να αποκτήσουν οι μαθητές μας μέσα από τα νέα αναλυτικά προγράμματα. Αντί αυτού, δύο χρόνια περιμέναμε τα νέα αναλυτικά προγράμματα, αγνοώντας στην ουσία όλα αυτά τα οποία θα έπρεπε να προηγηθούν ή να υλοποιηθούν ταυτόχρονα.

 Πιστεύετε ότι έχει εγκαταλειφθεί ο προηγούμενος σχεδιασμός για την Παιδεία;

Ουσιαστικά ο στρατηγικός σχεδιασμός της προηγούμενης κυβέρνησης έχει ενταφιαστεί και μαζί όλοι οι προβληματισμοί, έγνοιες και προσδοκίες αυτών που συμμετείχαν στη διαμόρφωση του. Δεν σας κρύβω ότι ευελπιστούσαμε ότι η συμμετοχή του ΔΗΚΟ στην κυβέρνηση θα διασφάλιζε, εν μέρει τουλάχιστον, τη συνέχιση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης όπως την είχαμε οραματιστεί και συνδιαμορφώσει μαζί με τις διευθύνσεις του υπουργείου Παιδείας, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς, τους μαθητές και όλους γενικά τους εκπαιδευτικούς εταίρους.

Ως εταίροι στην Κυβέρνηση θεωρείτε πως δεν λαμβάνονται υπόψη οι προτάσεις σας;

Κατ’ αρχήν δεν είδαμε τίποτα να υλοποιείται από τις δικές μας προτάσεις, ως να ξεκινούσαμε και πάλι από την αρχή. Ενώ η δική μας προσέγγιση ήταν η ολική και σφαιρική αντιμετώπιση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, η σημερινή ηγεσία του Υπουργείου έχει αναδείξει ως πρώτιστο στόχο της την ανάπτυξη των νέων αναλυτικών προγραμμάτων. Ενώ οι δικές μας προτάσεις ήταν αποτέλεσμα διαλόγου πρώτιστα με τους μαχόμενους εκπαιδευτικούς, οι πλείστες προτάσεις σήμερα του υπουργείου είναι αποτέλεσμα ομάδων πανεπιστημιακών, αγνοώντας τη βασική αρχή της ενεργούς συμμετοχής αυτών που θα υλοποιήσουν την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Ενώ εμείς υποστηρίξαμε την εξατομικευμένη στήριξη στην εκπαίδευση για τα αλλόγλωσσα παιδιά, παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, ταλαντούχα παιδιά, παιδιά με ειδικές ανάγκες κ.λπ., αναπτύσσοντας εξειδικευμένα προγράμματα στήριξης, η Επιτροπή Αναλυτικών Προγραμμάτων του υπουργείου όχι μόνο δεν μας έλαβε υπόψη, αλλά έφτιαξε ένα πρόγραμμα για όλα τα παιδιά. Ενώ εμείς υποστηρίξαμε την αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης με τη δημιουργία Τεχνολογικών Λυκείων, η πρόταση του υπουργείου είναι να φέρει μερικώς την Τεχνική εκπαίδευση σε όλα τα Λύκεια, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο την οργάνωση και λειτουργία των Λυκείων μας. Ενώ εμείς υποστηρίξαμε τον καθορισμό εθνικών επιπέδων, απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη αναλυτικών προγραμμάτων, το υπουργείο αγνόησε ακόμη και τις έντονες συστάσεις μας. Ενώ εμείς είχαμε προχωρήσει σε διαγωνισμό για την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος διαχείρισης σχολείων (school management system), το οποίο θα βοηθούσε τα μέγιστα στην οργάνωση και λειτουργία των σχολείων μας, το όλο έργο εγκαταλείφθηκε από τη σημερινή κυβέρνηση Δεν ξέρω πώς αντιλαμβάνεται σήμερα το υπουργείο τόσο το διάλογο όσο και την ουσία της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, αλλά πραγματικά θεωρώ ότι δεν έχουμε την πολυτέλεια για άλλους πειραματισμούς. Θεωρώ πως όχι μόνο εμείς, αλλά και όλες οι πολιτικές δυνάμεις μπορούν να συνεισφέρουν σε ένα γόνιμο και ειλικρινή διάλογο.

Ποια είναι για σας προτεραιότητα;

Ο μαχόμενος εκπαιδευτικός. Αυτός είναι ο πλούτος και η ψυχή της εκπαίδευσης μας. Δεν μπορώ να μένω απαθής στη διατήρηση ενός απαρχαιωμένου συστήματος πρόσληψης και αξιολόγησης εκπαιδευτικών. Άμεση προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η σταδιακή κατάργηση του καταλόγου διορισίμων, για να μην αδικήσουμε αυτούς που βρίσκονται σήμερα κοντά στην πρόσληψη τους, και η εισαγωγή ενός σύγχρονου, αλλά και αποτελεσματικού συστήματος πρόσληψης, διασφαλίζοντας έτσι την ποιότητα. Παράλληλα ας πάρουμε επιτέλους τη γενναία απόφαση για εισαγωγή ενός σύγχρονου συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευτικών διασφαλίζοντας ότι οι καλύτεροι θα ανταμείβονται. Για μένα έχει επίσης προτεραιότητα η αλλαγή του τρόπου επιλογής των διευθυντών σχολείων μας. Κανείς δεν πρέπει να προάγεται στη θέση διευθυντή σχολείου εάν δεν έχει τις σχετικές δεξιότητες και ικανότητες. Εμείς είχαμε προτείνει τα εξεταστικά κέντρα (assessmentcenters) και τη δημιουργία σχολής διευθυντών σχολείων υψηλών προδιαγραφών. Ας μην ξεχνάμε ότι η υλοποίηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης χρειάζεται τα βασικά στελέχη της, τους πυρήνες της αλλαγής, και αυτοί δεν μπορεί να είναι άλλοι από τις διευθύνσεις των σχολείων μας.

Τα δύσκολα οικονομικά δεδομένα επηρεάζουν την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση;

Η θέση πως δεν μπορούν να υλοποιηθούν πολλά λόγω οικονομικής κρίσης, δεν είναι υπεύθυνη θέση. Θεωρώ ότι το ήδη υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ που δίνεται στην Παιδεία είναι αρκετό για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού εκπαιδευτικού συστήματος. Εκείνο που χρειάζεται είναι η ανακατανομή των δαπανών του Υπουργείου με τρόπο που να εξυπηρετεί τις σημερινές αλλά και μελλοντικές του ανάγκες. Εδώ απαιτείται το mea culpa στην Παιδεία.

Πώς βλέπετε την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση;

Πιστεύω ότι η προηγούμενη Κυβέρνηση έχει δώσει τεράστια ώθηση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Σήμερα χρειάζεται η συνέχιση της προσπάθειας μας για ανάδειξη της Κύπρου ως περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης. Αυτό φυσικά προϋποθέτει τη στήριξη μας τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, εκσυγχρονίζοντας το θεσμικό πλαίσιο τους και επιλύοντας τυχόν προβλήματα που έχουν προκύψει μετά την έναρξη λειτουργίας του ΤΕΠΑΚ και των ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Πιστεύετε ότι υπάρχει καθυστέρηση στην υλοποίηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης;

Κατ’ αρχήν, θεωρώ ότι εδώ και καιρό έπρεπε να είχαμε εξαντλήσει το διάλογο. Αυτό φυσικά θα προϋπόθετε την παρουσίαση μιας συνολικής πρότασης για τη μεταρρύθμιση. Αντί αυτού, είχαμε αρχικά τις εξαγγελίες για αλλαγή των βιβλίων της Ιστορίας και του στόχου της χρονιάς όπου είχαν προκληθεί αρκετές αντιδράσεις και συζητήσεις με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Στη συνέχεια είχαμε τη σύσταση επιτροπών για την ανάπτυξη των νέων αναλυτικών προγραμμάτων, διαδικασία που κράτησε σχεδόν ενάμιση χρόνο. Ουσιαστικά ο διάλογος τώρα αρχίζει.

Σε αρκετά άλλα θέματα όπου υπήρξαν ακόμη και αποφάσεις ή δόθηκαν προτάσεις, υπάρχει σημαντική καθυστέρηση στην υλοποίηση τους. Χαρακτηριστικά αναφέρω την πρόταση για αξιολόγηση των εκπαιδευτικών η οποία έχει δοθεί από τον περασμένο Απρίλιο και ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί ο διάλογος με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις, η αναδόμηση του υπουργείου Παιδείας με την πρόσληψη μόνιμου προσωπικού, η οποία έχει συμφωνηθεί από το 2007, ακόμη δεν έχει υλοποιηθεί, το ενιαίο ολοήμερο δημοτικό σχολείο ενώ αναμενόταν η αναβάθμιση, θεσμοθέτηση και επέκταση του διαφαίνεται ότι υπάρχει πλήρης διάσταση απόψεων γονιών και Υπουργείου, αφού η πρόταση του τελευταίου στην ουσία αποδομεί το ενιαίο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εδώ να θυμίσω ότι η αναβάθμιση και επέκταση του ενιαίου ολοήμερου δημοτικού σχολείου ήταν από τις προτάσεις προτεραιότητας του προεκλογικού προγράμματος του προέδρου Χριστόφια. Πραγματικά νιώθω έντονα στο θέμα της καθυστέρησης στην υλοποίηση, καθότι γνωρίζω πολύ καλά τα προβλήματα στην Εκπαίδευση, τα οποία πλέον εξαντλούν τα όρια αντοχής εκπαιδευτικών, γονιών και μαθητών σε πολλά ζητήματα. Κάθε χρόνο βλέπουμε να αυξάνονται τρομακτικά οι αριθμοί των αλλόγλωσσων μαθητών, να δυσχεραίνεται περισσότερο η ζωή των παιδιών με ειδικές ανάγκες, όλο και περισσότεροι μαθητές να καταφεύγουν στην ιδιωτική εκπαίδευση επιφορτίζοντας τους γονείς με σημαντικό οικονομικό κόστος. Έχουμε όλοι την ευθύνη να δώσουμε λύσεις στα προβλήματα και να προσφέρουμε ότι καλύτερο μπορούμε στα παιδιά μας. Κυβέρνηση, πολιτικά κόμματα και εκπαιδευτικοί εταίροι πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να εξαντλήσουν όλα τα μέσα για υλοποίηση της πολυπόθητης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης.