Το Εκτελεστικό Γραφείο του Δημοκρατικού Κόμματος στη βάση σχετικής εισήγησης του Προέδρου του Κόμματος και προβληματισμών και εισηγήσεων που διατυπώθηκαν στη χθεσινή του συνεδρία, κατέληξε στην ακόλουθη ομόφωνη απόφαση:

Το κεφάλαιο του περιουσιακού είναι το πιο κρίσιμο,  το πιο ευαίσθητο και το πλέον ακανθώδες από όλες τις πτυχές του κυπριακού προβλήματος, διότι άπτεται των ατομικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και επειδή οι ρυθμίσεις στο κεφάλαιο αυτό θα προσδιορίσουν σε μεγάλο βαθμό το χαρακτήρα και το περιεχόμενο της λύσης, αν, δηλαδή, η λύση θα είναι ενωτική (ομοσπονδία) ή διαχωριστική (συνομοσπονδία). 

 Πάγιες θέσεις του Δημοκρατικού Κόμματος στο περιουσιακό είναι:

1.     Το δικαίωμα στην περιουσία είναι αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα, είναι αυθύπαρκτο και κατοχυρώνεται από το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.

2.     Το αναφαίρετο δικαίωμα της ιδιοκτησίας δεν μπορεί με κανένα τρόπο να παραβιαστεί, γι’ αυτό και τα όποια δικαιώματα του χρήστη δεν μπορούν να εξισώνονται με το δικαίωμα του ιδιοκτήτη.

3.     Εκεί και όπου υπάρχουν πρακτικές δυσκολίες και προβλήματα, πρέπει να επιλύονται μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα, που δεν πρέπει να υπερβαίνει τα πέντε έως δέκα χρόνια ανάλογα με την περίπτωση.

4.       Η πρώτη επιλογή για την τύχη των περιουσιών τους ανήκει στους ιδιοκτήτες, οι οποίοι πρέπει να αποφασίζουν ελεύθερα κατά πόσο επιθυμούν αποκατάσταση, ανταλλαγή ή αποζημίωση της περιουσίας τους..

5.     Η διζωνικότητα αφορά την εδαφική πτυχή του κυπριακού και δεν συνεπάγεται εγγυημένη πλειοψηφία πληθυσμού και ιδιοκτησίας γης της κάθε κοινότητας στην ομόσπονδη περιοχή που θα βρίσκεται υπό τη διοίκησή της.

6.     Σε ζητήματα που αφορούν το δικαίωμα στην περιουσία και το δικαίωμα στην επιστροφή δεν πρέπει να γίνεται καμιά διάκριση στη βάση εθνοτικών κριτηρίων ή άλλων κριτηρίων που συνιστούν διάκριση. Όλοι οι πρόσφυγες, όλοι οι εκτοπισμένοι πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας και ως ευρωπαίοι πολίτες.

7.     Όλοι οι πρόσφυγες θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επανακτήσουν τις περιουσίες τους κάτω από συνθήκες που θα εγγυώνται την ασφάλεια για την εκεί εγκατάστασή τους, με δικαίωμα ελεύθερης διακίνησης και με διασφαλισμένη την αξιοπρεπή διαβίωσή τους.

8.     Η λύση του περιουσιακού πρέπει να διασφαλίζει το δικαίωμα των προσφύγων για επιστροφή και τις πολιτικές τους ελευθερίες.

9.     Όλοι οι πρόσφυγες και όλοι οι ιδιοκτήτες  που στερήθηκαν την περιουσία τους λόγω της τουρκικής εισβολής και κατοχής δικαιούνται αποζημίωση για απώλεια χρήσης, την οποία θα πρέπει να καταβάλει η Τουρκία.

10.  Επειδή το περιουσιακό είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το εδαφικό και το θέμα των εποίκων, πρέπει οι απευθείας διαπραγματεύσεις να προχωρήσουν άμεσα σε παράλληλη και ισοβαθή συζήτηση και των τριών αυτών κεφαλαίων και να αποφευχθεί αποσπασματική  κατάληξη στο περιουσιακό.

11.  Επεμβάσεις επί των περιουσιών λόγω οικοδομικών ή και άλλων δραστηριοτήτων, που έγιναν χωρίς τη συγκατάθεση των ιδιοκτητών τους, πρέπει να αντιμετωπιστούν στη βάση της αρχής «ο νόμιμος ιδιοκτήτης έχει το μόνο λόγο για την περιουσία του». Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί ο «χρήστης» να αποκτά ιδιοκτησιακά δικαιώματα ή συμφέρον σε περιουσία που έχει αποκτηθεί διά της βίας ή παράνομα.

Το Εκτελεστικό Γραφείο του Δημοκρατικού Κόμματος αφού μελέτησε , ανέλυσε και συζήτησε όλα τα δεδομένα γύρω από το περιουσιακό, που βρίσκονται ενώπιόν μας μετά και την ανταλλαγή των προτάσεων των δύο πλευρών στις 6/9/2010, σημειώνει τα ακόλουθα:

Α.  ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

Δύο είναι οι πιο βασικές διαπιστώσεις, που αναδεικνύουν τις πιο σημαντικές διαφορές στις προτάσεις των δύο πλευρών.

1.    Χάσμα χωρίζει τις προτάσεις και τις προσεγγίσεις των δύο πλευρών  στο κεφάλαιο του περιουσιακού, λόγω κυρίως της ερμηνείας που δίνει η τουρκική πλευρά στην έννοια της διζωνικότητας. Συγκεκριμένα η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι η αποδοχή της διζωνικότητας συνεπάγεται αυτόματα εγγυημένη πλειοψηφία πληθυσμού και ιδιοκτησίας γης της κάθε κοινότητας στην ομόσπονδη περιοχή που θα τελεί υπό τη διοίκησή της.

Η θέση της δικής μας πλευράς παραμένει ότι η διζωνικότητα αφορά την εδαφική πτυχή του κυπριακού και αυτό σημαίνει ότι  μετά τη λύση θα υπάρχουν δύο ομόσπονδες μονάδες που θα διοικούνται από την κάθε κοινότητα.

2.     Βασική θέση της πλευράς μας παραμένει ότι οι νόμιμοι ιδιοκτήτες θα έχουν την πρώτη επιλογή και ως εκ τούτου να έχουν την δυνατότητα να αποφασίζουν ελεύθερα οι ίδιοι κατά πόσο επιθυμούν αποκατάσταση, ανταλλαγή ή αποζημίωση της περιουσίας τους. Η τουρκική πλευρά προβάλλει μια εκ διαμέτρου αντίθετη άποψη. Προτείνει όπως η τελική απόφαση για την τύχη κάθε περιουσίας θα πρέπει να ανήκει στην Επιτροπή Περιουσιών η οποία θα παίρνει αποφάσεις στη βάση «κριτηρίων» τα οποία στην ουσία θα αποκλείουν, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, την αποκατάσταση των περιουσιακών δικαιωμάτων  των νομίμων ιδιοκτητών.

Β.  ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Οι προτάσεις που υπέβαλε στις 6/9/2010 η τουρκοκυπριακή πλευρά για το περιουσιακό είναι απαράδεκτες. Το ΔΗΚΟ τάσσεται υπέρ της καθολικής απόρριψής τους.

Είναι απαράδεκτες γιατί:

1.       Οι βασικές αρχές των τουρκοκυπριακών θέσεων παραμένουν αναλλοίωτες, δηλαδή, παραμένει η θέση ότι η αποζημίωση είναι η κύρια θεραπεία.

2.       Για τον περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων όπου τα κριτήρια επιτρέπουν την αποκατάσταση, η διζωνικότητα την περιορίζει μέσω της επιβολής οροφών οι οποίες δεν προσδιορίζονται. Η τουρκοκυπριακή πλευρά εμμένει στην ερμηνεία της διζωνικότητας μέσω της συχνής αναφοράς σε οροφές. Συγκεκριμένα, οι τουρκικές προτάσεις αναφέρουν  ως «γενικό κανόνα για αποκατάσταση» την επιβολή οροφών σύμφωνα με την αρχή της διζωνικότητας, όπως η τουρκική πλευρά την ερμηνεύει.  Σύμφωνα με το τουρκοκυπριακό έγγραφο η επιβολή οροφών αφορά κάθε χωριό, δήμο ή κοινότητα και φθάνει μέχρι και συγκεκριμένο αριθμό κατοικιών.

3.       Συναφώς η τουρκική πλευρά προτείνει τη θεραπεία της «εναλλακτικής περιουσίας» στην τουρκοκυπριακή ομόσπονδη μονάδα. Δυστυχώς όμως η παροχή εναλλακτικής περιουσίας γίνεται από περιουσίες εκτοπισμένων στις περιοχές που θα επιστραφούν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση, είτε από κρατική ή εκκλησιαστική / βακούφικη περιουσία.

4.        Ως απότοκο αυτής της πρότασης τίθενται περιορισμοί, με βάση την αξία τους, στην αποκατάσταση περιουσιών στις περιοχές που θα επιστραφούν  υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση προκειμένου να «αποκατασταθούν» σε αυτές τις περιοχές περιουσιακά δικαιώματα εκτοπισμένων που προέρχονται από περιοχές που θα παραμείνουν υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση. Με βάση αυτή την πρόταση θα είναι δυνατόν να γίνει η αποκατάσταση περιουσιακών δικαιωμάτων ενός Ελληνοκύπριου ιδιοκτήτη περιουσίας στην Κερύνεια επί ακίνητης περιουσίας άλλου εκτοπισμένου στην Αμμόχωστο!

5.       Η πρόταση για τη δημιουργία «Εταιρείας Ανάπτυξης Γης» αφορά στην ουσία αναπτύξεις σε εγκαταλελειμμένες τουρκοκυπριακές περιουσίες στις ελεύθερες περιοχές ως μέσο επαύξησης της αξίας τουρκοκυπριακών περιουσιών προκειμένου να αποζημιωθούν Ελληνοκύπριοι ιδιοκτήτες περιουσιών στα κατεχόμενα. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην αναφορά στην περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων για την οποία προφανής στόχος είναι η αύξηση της αξίας των περιουσιών και η συναφής μείωση της έκτασης που θα αποκατασταθεί στους Βαρωσιώτες ώστε να αποζημιωθούν εκτοπισμένοι ιδιοκτήτες από άλλες περιοχές. Δηλαδή η ουσία της πρότασης αφορά τη χρηματοδότηση εν πολλοίς εκ μέρους των Ελληνοκυπρίων της αύξησης της αξίας των τουρκοκυπριακών περιουσιών για την ικανοποίηση, μέσω αποζημιώσεων, των εκτοπισμένων στους οποίους δεν θα επιστραφούν οι περιουσίες τους.

6.      Η δημιουργία του «Εγγυημένου Δικαιώματος Αποπληρωμής» (Guaranteed Financial Entitlement) είναι χωρίς αντίκρισμα διότι εάν μετά πάροδο ορισμένων σταδίων αποπληρωμής γίνει αναγκαστική πώληση, οι αγοραστές μπορεί να είναι μόνο Τουρκοκύπριοι αφού αναφέρεται ότι στη δημοπρασία θα μπορούν να συμμετέχουν μόνο Τουρκοκύπριοι. Γενικά οι θέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς για την αγοραστική αξία Ελληνοκυπριακών περιουσιών δεν έχουν μεταβληθεί.

Γ.  ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Το Δημοκρατικό Κόμμα θεωρεί ότι στο κεφάλαιο «γενικές αρχές» των προτάσεων  της δικής μας πλευράς στο περιουσιακό, που κατέθεσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στις 6/9/2010, περιέχονται αρχές και θέσεις που η πλευρά μας έχει διαχρονικά προβάλει. Ωστόσο, κάποιες  από αυτές χρειάζονται σαφέστερη επαναδιατύπωση καθώς και προσθήκες, όπως για παράδειγμα να τονιστεί ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και το κοινοτικό κεκτημένο.

Διαπιστώνουμε επίσης ότι στο έγγραφο υπάρχουν προτάσεις που χαρακτηρίζονται από ασάφειες και αντιφάσεις και που η διατύπωσή τους δεν μπορεί να τις κάνει αποδεκτές, γιατί , κατά την άποψή μας,  περιορίζουν, νοθεύουν και αναιρούν αρχές και θέσεις που προβάλλονται στο κεφάλαιο των γενικών αρχών και κατά συνέπεια εγκυμονούν κινδύνους. Ιδιαίτερα έχοντας υπόψη τις στοχεύσεις και τις επιδιώξεις της Τουρκίας αλλά και κάποιων επιτήδειων τρίτων που έχουν την έφεση να παρερμηνεύουν θέσεις και να εκμεταλλεύονται  εποικοδομητικές ασάφειες.

Το κατατεθέν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας έγγραφο με τις προτάσεις για το περιουσιακό δεν μπορεί να αποτελέσει βάση λύσης του θέματος.

Επισημαίνουμε ενδεικτικά διάφορα σημεία των προτάσεων της δικής μας πλευράς τα οποία θεωρούμε προβληματικά.

1.       Η αναφορά στο ρόλο της Επιτροπής Περιουσιών . Η Επιτροπή θα πρέπει να επιβεβαιώνει την κυριότητα στην ιδιοκτησία και όχι να αποφασίζει γι’ αυτή.

2.       Στις περιπτώσεις πολλαπλής κυριότητας  (λόγω κληρονομικότητας) να διευκρινιστεί ότι προτεραιότητα θα έχουν οι ενδιαφερόμενοι κληρονόμοι για αποκατάσταση και να δικαιούνται να προβαίνουν σε σχετικές διευθετήσεις, π.χ. εξαγορά μεριδίων.

3.        Οι αναφορές στους χρήστες να επαναδιατυπωθούν κατά τρόπο που να ξεκαθαρίσει ότι πρόκειται για προσωρινή παραμονή και ότι οι ιδιοκτήτες δεν χάνουν με κανένα τρόπο τα δικαιώματα στην περιουσία τους.

4.      Οι αναφορές στον τρόπο υπολογισμού των αποζημιώσεων δεν είναι σαφείς. Πρέπει να ξεκαθαρίσει ο τρόπος και η βάση υπολογισμού της αποζημίωσης.

5.       Να γίνουν ρητές αναφορές στο διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα σε σχέση με τα δικαιώματα στην περιουσία.

6.     Οι αναφορές σε άμεση αποκατάσταση, λόγω των διαφόρων μεταβατικών περιόδων,  χρειάζονται σαφέστερες  διευκρινήσεις.

7.     Οι αναφορές στον όρο «δημόσια ωφέλεια» και «περιουσίες οι οποίες είναι πρακτικά αδύνατον να αποκατασταθούν»  πάσχουν, γιατί δεν προσδιορίζεται επακριβώς και περιοριστικά το περιεχόμενο των όρων.

8.     Πρόνοιες που αναφέρονται στις περιπτώσεις που ο νόμιμος ιδιοκτήτης διαφωνεί με τα ευρήματα της επιτροπής έχουν κενά,  γιατί δεν διασφαλίζουν το δικαίωμα του νόμιμου ιδιοκτήτη να μπορεί να καταφεύγει στην ολομέλεια της επιτροπής.

9.       Οι ηλικιακοί και άλλοι τεχνητοί περιορισμοί δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί γιατί αφήνουν παράθυρα για αφαίρεση του δικαιώματος αποκατάστασης και επιστροφής.

10.   Οι προτάσεις δεν αναφέρουν την ύπαρξη μορατόριουμ σε αναπτύξεις και βελτιώσεις περιουσιών.

11.   Διάφορα άλλα σημεία των προτάσεων δεν είναι επαρκώς διευκρινισμένα και μπορεί να τύχουν διαφορετικών ερμηνειών.

Στο Εθνικό Συμβούλιο, στην αρμόδια υποεπιτροπή του Εθνικού Συμβουλίου όπως και σε συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το Δημοκρατικό Κόμμα θα καταθέσει λεπτομερέστερα  τις παρατηρήσεις, τις επιφυλάξεις, τις ανησυχίες, τις διαφωνίες και τις εισηγήσεις του.