Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται από τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να εκπροσωπήσει τα συμφέροντά τους. Το Κοινοβούλιο δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1950 με τις ιδρυτικές συνθήκες, και από το 1979 τα μέλη του εκλέγονται άμεσα από τους πολίτες που εκπροσωπούν.

Οι εκλογές διεξάγονται ανά πενταετία. Δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι έχει κάθε Ευρωπαίος πολίτης, σε οποιοδήποτε μέρος της ΕΕ και αν κατοικεί. Έτσι, το Κοινοβούλιο εκφράζει τη δημοκρατική βούληση των 500 εκατομμυρίων περίπου πολιτών της Ένωσης και εκπροσωπεί τα συμφέροντά τους στις συζητήσεις με τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ.  Λόγω της προσχώρησης της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, τα μέλη του Κοινοβουλίου αυξήθηκαν στα 785, ωστόσο μετά από τροποποίηση της Συνθήκης της Νίκαιας το νέο Κοινοβούλιο θα αριθμεί 736 ευρωβουλευτές με την νέα σύνθεση του. Οι πιο πρόσφατες εκλογές διεξάχθηκαν από τις 4 μέχρι τις 7 Ιουνίου 2009.

Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν χωρίζονται σε εθνικές ενότητες, αλλά σε πέντε ευρωπαϊκές πολιτικές ομάδες. Οι ομάδες αυτές εκπροσωπούν όλες τις απόψεις για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, από αυτές των θερμών φεντεραλιστών μέχρι των απροκάλυπτα ευρωσκεπτικιστών. 

Πού εδρεύει το Κοινοβούλιο;

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τρεις τόπους εργασίας: Βρυξέλλες (Βέλγιο), Λουξεμβούργο και Στρασβούργο (Γαλλία).

Στο Λουξεμβούργο είναι εγκατεστημένες οι διοικητικές υπηρεσίες (η «Γενική Γραμματεία»). Οι συνεδριάσεις όλου του Κοινοβουλίου, γνωστές ως «σύνοδοι ολομέλειας», πραγματοποιούνται στο Στρασβούργο και ενίοτε στις Βρυξέλλες. Συνεδριάσεις των επιτροπών του Κοινοβουλίου πραγματοποιούνται επίσης στις Βρυξέλλες.

Τι κάνει το Κοινοβούλιο;

Οι νομοθετικές εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για ένα ευρύ φάσμα τομέων πολιτικής, είναι ισότιμες με αυτές του Συμβουλίου Υπουργών των 27 κρατών μελών. Ακόμη και σε τομείς, όπως η γεωργία ή η εξωτερική πολιτική, όπου το Κοινοβούλιο μόνο ενημερώνεται ή γνωμοδοτεί, οι συζητήσεις και τα ψηφίσματά του συχνά δίνουν τον τόνο και επηρεάζουν τις αποφάσεις του Συμβουλίου. Το ΕΚ διαθέτει ακόμη ευρείες δημοσιονομικές εξουσίες, ενώ ασκεί και δημοκρατικό έλεγχο σε όλα τα

 1. Νομοθετική εξουσία

1.1.  Συναπόφαση

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μοιράζεται με το Συμβούλιο Υπουργών την νομοθετική εξουσία για πλέον των δύο τρίτων των νομοθετικών προτάσεων. Στους τομείς της περιβαλλοντικής πολιτικής, των μεταφορών, της προστασίας των καταναλωτών, της παράνομης μετανάστευσης και για όλα τα θέματα που άπτονται της εσωτερικής αγοράς, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει, να τροποποιεί ή να απορρίπτει προτάσεις οδηγίας ή κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Κατά τη διάρκεια αυτής της νομοθετικής περιόδου, το Κοινοβούλιο απέρριψε τις νομοθετικές προτάσεις σχετικά με την απελευθέρωση των λιμενικών υπηρεσιών και την κατοχύρωση εφευρέσεων που εφαρμόζονται σε υπολογιστή. Οι ευρωβουλευτές επέφεραν επίσης σημαντικές αλλαγές σε βασικά νομοθετικά κείμενα, όπως η οδηγία για τις υπηρεσίες και η δέσμη μέτρων για τις χημικές ουσίες.

1.2.  Διαβούλευση

Για μερικά ζητήματα, όπως η φορολογία, η βιομηχανική πολιτική, η γεωργική πολιτική και η ένταξη νέων κρατών μελών στην ευρωζώνη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί μόνο να γνωμοδοτεί, σύμφωνα με τη διαδικασία της διαβούλευσης. Ωστόσο, ακόμη και βάσει αυτής της διαδικασίας, οι τροπολογίες του Κοινοβουλίου συχνά επηρεάζουν την τελική έκβαση των συζητήσεων στο Συμβούλιο, όπως σχετικά με την εθελοντική διαφοροποίηση για τους γεωργούς.

1.3.  Σύμφωνη γνώμη

Μερικές συμφωνίες απαιτούν το πράσινο φως του Κοινοβουλίου, το οποίο δεν μπορεί μεν να τροποποιήσει το σχετικό κείμενο αλλά μπορεί να το απορρίψει. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται διαδικασία σύμφωνης γνώμης και εφαρμόζεται για την προσχώρηση νέων κρατών μελών και τη σύναψη συμφωνιών εταιρικής σχέσης με χώρες εκτός της ΕΕ. Επομένως, η διεύρυνση της ΕΕ μπορεί να λάβει χώρα μόνο αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι σύμφωνο.

2. Πολιτική επιρροή

Και εκτός της νομοθετικής αρένας, η φωνή του Κοινοβουλίου γίνεται ακουστή. Για παράδειγμα, παρότι για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής εναπόκειται στα κράτη μέλη να λάβουν την τελική απόφαση, η Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει προηγουμένως να πληροφορήσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το οποίο λαμβάνει μέρος στο σχετικό πολιτικό διάλογο με διάφορα μέσα. Συγκεκριμένα, οι ευρωβουλευτές πιέζουν με εκθέσεις, συστάσεις και ερωτήσεις την Επιτροπή και το Συμβούλιο να λάβουν μέτρα υπέρ της προάσπισης των

ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Κοινοβούλιο εγκρίνει επίσης "εκθέσεις πρωτοβουλίας" με τις οποίες είτε καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει νομοθετικές προτάσεις σε συγκεκριμένους τομείς είτε τοποθετείται σχετικά με την κατεύθυνση που μια νομοθετική διαδικασία, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει, θα πρέπει να λάβει.

3. Δημοσιονομική εξουσία

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι από κοινού με το Συμβούλιο υπεύθυνο για την κατάρτιση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Έχει τον τελευταίο λόγο για πλέον των μισών κονδυλίων του προϋπολογισμού αποφασίζοντας για την χρηματοδότηση τομέων, όπως τα κοινωνικά και περιφερειακά ταμεία, η ενέργεια, η έρευνα, οι μεταφορές, η αναπτυξιακή βοήθεια, το περιβάλλον, η παιδεία και ο πολιτισμός. Σε ό,τι αφορά τα γεωργικά κονδύλια, τον τελευταίο λόγο έχει το Συμβούλιο. Στόχος της ΕΕ είναι η έγκριση ενός πολυετούς προϋπολογισμού, των λεγόμενων δημοσιονομικών προοπτικών. Καμία συμφωνία για τις δημοσιονομικές πρακτικές δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ρητή έγκριση του Κοινοβουλίου.

4. Δημοκρατικός έλεγχος και ελεγκτική εξουσία

4.1.  Εξουσίες διορισμού

Το Κοινοβούλιο διαδραματίζει έναν ουσιαστικό ρόλο κατά τη διαδικασία διορισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Κατ'αρχάς, πρέπει να εγκρίνει το διορισμό του προέδρου της. Εν συνεχεία, οι άλλοι 26 διορισθέντες Επίτροποι καλούνται να συμμετάσχουν σε μια ακρόαση ενώπιον των ευρωβουλευτών πριν την τελική έγκριση του συνόλου της Επιτροπής από το Κοινοβούλιο. Κοινοβουλευτικές ακροάσεις διοργανώνονται επίσης για τον πρόεδρο και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και κατά τον διορισμό των μελών του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

4.2.  Δημοκρατικός έλεγχος της νομισματικής πολιτικής

Την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας υποβάλλει ο Πρόεδρός της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο πλαίσιο μιας συνόδου ολομέλειας. Παράλληλα, ενημερώνει, κάθε τρεις μήνες, την καθ'ύλη αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.

4.3.  Δημοσιονομικός έλεγχος

Το Κοινοβούλιο είναι υπεύθυνο για τον έλεγχο των δαπανών της ΕΕ. Αποφασίζει δε για την παροχή ή μη απαλλαγής στο σύνολο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ σε σχέση με την εκτέλεση του προϋπολογισμού τους.

4.4.  Εξεταστική Επιτροπή και προσωρινές επιτροπές

Το Κοινοβούλιο μπορεί να συγκροτεί προσωρινές επιτροπές με στόχο είτε να διερευνά καταγγελίες παραβάσεων ή κακής διοίκησης κατά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας (εξεταστική επιτροπή) είτε να ασχολείται με συγκεκριμένα ζητήματα σε προσωρινή βάση.

4.5.  Οι κοινοβουλευτικές ερωτήσεις, γραπτές ή προφορικές, συνιστούν μια ακόμη μορφή ελέγχου των άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Οι ερωτήσεις μπορούν να υποβληθούν κατά τη διάρκεια της ολομέλειας. Στην περίπτωση αυτή, αποτελούν το αντικείμενο συζήτησης με την συμμετοχή του Συμβουλίου και της Επιτροπής που καλούνται να απαντήσουν στις υποβληθείσες ερωτήσεις.

5.Αναφορές

Κάθε ευρωπαίος πολίτης έχει το δικαίωμα να υποβάλλει μια αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητώντας την επίλυση προβλημάτων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της ΕΕ.

Τι μέλλει γενέσθαι

Αν κυρωθεί, η Συνθήκη της Λισσαβόνας θα διευρύνει τις εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η διαδικασία της συναπόφασης θα επεκταθεί και θα περιλαμβάνει τομείς όπως η γεωργία, η αλιεία, η νόμιμη μετανάστευση, το διάστημα, ο αθλητισμός. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές εξουσίες του Κοινοβουλίου θα διευρυνθούν καλύπτοντας το σύνολο των δαπανών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας. Το Κοινοβούλιο θα διαθέτει περισσότερες εξουσίες και σε σχέση με τον διορισμό του Προέδρου της Επιτροπής

Πώς οργανώνονται οι εργασίες του Κοινοβουλίου;

Οι εργασίες του Κοινοβουλίου διαιρούνται σε δύο κύρια στάδια:

• Προετοιμασία για τη σύνοδο της ολομέλειας. Πραγματοποιείται από τους βουλευτές στις διάφορες κοινοβουλευτικές επιτροπές που ειδικεύονται σε συγκεκριμένους τομείς δραστηριότητας της Ένωσης. Τα προς εξέταση θέματα συζητούνται και από τις πολιτικές ομάδες.
• Η ίδια η σύνοδος της ολομέλειας. Οι σύνοδοι ολομέλειας κανονικά πραγματοποιούνται στο Στρασβούργο (μια εβδομάδα κάθε μήνα) και ενίοτε στις Βρυξέλλες (μόνο δύο ημέρες). Στις συνόδους αυτές, το Κοινοβούλιο εξετάζει την προτεινόμενη νομοθεσία και θέτει σε ψηφοφορία τροπολογίες, πριν καταλήξει σε απόφαση για το κείμενο στο σύνολό του.

Η ημερήσια διάταξη μπορεί να περιλαμβάνει «ανακοινώσεις» του Συμβουλίου ή της Επιτροπής ή ερωτήσεις σχετικά με τα όσα συμβαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στον κόσμο ευρύτερα.

ΠΗΓΕΣ: http://www.europarl.gr/view/el/Downloads/presskit.html (ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΥΠΟΥ)

             http://europa.eu/institutions/inst/parliament/index_el.htm